stavrakisofia@gmail.com
22310 67757

Single Blog Title

This is a single blog caption

ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ- ΙΑΤΡΙΚΑ ΛΑΘΗ – ΑΜΥΝΑ ΙΑΤΡΟΥ

Η ιατρική ευθύνη είναι ένα τεράστιο ζήτημα, που απασχολεί τις δικαστικές αίθουσες, αφού οι ασθενείς, που φέρεται ότι έχουν υποστεί βλάβη από τον θεράποντα ιατρό τους, ολοένα αυξάνονται και καταφεύγουν στην δικαιοσύνη με τα μέσα που τους δίνει ο Νόμος. Με το παρόν, αφού οριστεί η έννοια της ιατρικής ευθύνης, θα αναλυθoύν τα ιατρικά λάθη και η  άμυνα του Ιατρού σε περίπτωση που κληθεί να δώσει εξηγήσεις και εν συνεχεία να υπερασπιστεί τον εαυτό του.

ΟΡΙΣΜΟΣ

Κατά το άρθρο 24 του ΑΝ 1565/1939 “περί κωδικός ασκήσεως του ιατρικού επαγγέλματος”, που διατηρήθηκε σε ισχύ κατά το άρθρο 47 ΕισΝΑΚ, ο ιατρός οφείλει να παρέχει με ζήλο, ευσυνειδησία και αφοσίωση την ιατρική του συνδρομή, σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές της ιατρικής επιστήμης και της κτηθείσας πείρας τηρώντας τις ισχύουσες διατάξεις για την διαφύλαξη των ασθενών και προστασίας των υγιών. Από τη διάταξη αυτή σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 298, 299, 330 εδ.β’, 914 και 932 ΑΚ προκύπτει, ότι η αδικοπρακτική ευθύνη ιατρού προς αποζημίωση, ή και προς ικανοποίηση της ηθικής βλάβης θεμελιώνεται και εάν ο ιατρός ενεργήσει από αμέλεια, η οποία αμέλεια υπάρχει στις περιπτώσεις εκείνες, που το ανεπιθύμητο αποτέλεσμα οφείλεται σε παράβαση των θεμελιωδών αναγνωρισμένων κανόνων της ιατρικής επιστήμης και η ενέργεια του δεν ήταν σύμφωνη με το αντικειμενικώς επιβαλλόμενο καθήκον επιμέλειας. Δηλαδή θα πρέπει να μην καταβλήθηκε από τον ιατρό η επιβαλλόμενη κατά αντικειμενική κρίση προσοχή και επιμέλεια, την οποία κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος άνθρωπος θα μπορούσε και όφειλε να καταβάλλει κάτω από τις ίδιες πραγματικές περιστάσεις, με βάση τους νομικούς κανόνες, τις συνθήκες που επικρατούν στις συναλλαγές και την κοινή κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων πείρα και λογική και συγχρόνως να υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ιατρικής πράξης ή παράλειψης και του αξιόποινου μη επιδιωκόμενου αποτελέσματος, ενώ ουδεμία ευθύνη φέρει ο ιατρός αν ενήργησε κατά τους πιο πάνω κανόνες (lege artis) και ειδικότερα όπως θα ενεργούσε κάτω από τις ίδιες συνθήκες και περιστάσεις και με τα στην διάθεση του μέσα, συνετός και επιμελής ιατρός. Οι πιο πάνω έννοιες της υπαιτιότητας και της αιτιώδους συνάφειας είναι αόριστες νομικές έννοιες, και γι’ αυτό η από το δικαστήριο της ουσίας κρίση περί της συνδρομής ή μη αυτών με την έννοια που προαναφέρθηκε, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, ο οποίος κρίνει το εάν τα κυριαρχικώς διαπιστωθέντα από το δικαστήριο της ουσίας πραγματικά περιστατικά, επιτρέπουν το συμπέρασμα, ότι ορισμένο γεγονός μπορεί αντικειμενικά, σε συνδυασμό και με τα διδάγματα της κοινής πείρας να θεμελιώσει ή όχι υπαιτιότητα (δόλο ή αμέλεια) και να θεωρηθεί ή όχι πρόσφορη αιτία του ζημιογόνου (περιουσιακού ή ηθικού) αποτελέσματος που επήλθε (Α.Π. 889/2000, 2/2009). Η αδικοπρακτική ευθύνη του ιατρού ρυθμίζεται ως προς ορισμένα ζητήματα και από το άρθρο 8 του ν. 2251/1994 για την “προστασία των καταναλωτών”, το οποίο πριν την τροποποίηση του με τον ν. 3587/2007 όριζε, μεταξύ άλλων, ότι “ο παρέχων υπηρεσίες ευθύνεται για κάθε ζημία που προκάλεσε υπαιτίως κατά την παροχή των υπηρεσιών” (§ 1), ότι “ως παρέχων υπηρεσίες θεωρείται όποιος παρέχει κατά τρόπο ανεξάρτητο υπηρεσία στο πλαίσιο της άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας” (§ 2 εδ. β’), ότι “ο ζημιωθείς υποχρεούται να αποδείξει τη ζημία και την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της παροχής της υπηρεσίας και της ζημίας” (§ 3), ότι “ο παρέχων τις υπηρεσίες φέρει το βάρος της απόδειξης της έλλειψης υπαιτιότητας” (§ 4 εδ. α’), ότι “για την εκτίμηση της έλλειψης υπαιτιότητας λαμβάνονται υπόψη η ευλόγως προσδοκώμενη ασφάλεια και το σύνολο των ειδικών συνθηκών και ιδιαίτερα, μεταξύ άλλων, η φύση και το αντικείμενο της υπηρεσίας, ιδίως σε σχέση με τον βαθμό επικινδυνότητας της, η ελευθερία δράσης που αφήνεται στο πλαίσιο της υπηρεσίας, το αν ο ζημιωθείς ανήκει σε κατηγορία μειονεκτούντων ή ευπρόσβλητων προσώπων και ότι “μόνη η ύπαρξη ή δυνατότητα τελειότερης υπηρεσίας κατά τον χρόνο παροχής της υπηρεσίας ή μεταγενέστερα δεν συνιστά υπαιτιότητα” (§ 5).

Γίνεται δεκτό ότι η οφειλομένη από τον ιατρό προσοχή δεν είναι δυνατόν να καθορισθεί εκ προοιμίου, αλλά βρίσκεται πάντοτε σε συνάρτηση με τις αντικειμενικές και υποκειμενικές συνθήκες και περιστάσεις της συγκεκριμένης περιπτώσεως. Οι υπαίτιες ενέργειες και παραλείψεις του ιατρού δεν είναι δυνατόν να τυποποιηθούν, δεδομένου ότι κάθε ιατρικό περιστατικό παρουσιάζει μοναδικότητα και ιδιοτυπία καθοριστική των ενδεδειγμένων ενεργειών του ιατρού και προσδιοριστική της επιμελείας την οποίαν πρέπει αυτός να καταβάλει. Λαμβανομένου εξ άλλου υπόψιν, ότι στην Ιατρική Επιστήμη  γίνεται αποδεκτό το αξίωμα, ότι «δεν υπάρχουν ασθένειες αλλά ασθενείς», και ότι οι κανόνες της ιατρικής δεν είναι απόλυτοι, αλλά σχετικοί, διατυπούμενοι με μόνο σκοπό την συστηματοποίηση της γνώσεως, σαφής και επιτακτική ανάγκη είναι τα δεδομένα της επιστήμης να εξετάζονται πάντοτε σε σχέση και συνάρτηση με τις κατ΄ιδίαν συνθήκες και περιστάσεις της συγκεκριμένης περιπτώσεως. Συνεπώς, το μέτρο της οφειλόμενης προσοχής και επιμέλειας είναι η προσοχή που καταβάλλει συνήθως ο μέσος συνετός ιατρός όταν βρίσκεται μπροστά σε ίδιες ή παρόμοιες περιστάσεις.

ΙΑΤΡΙΚΑ ΛΑΘΗ

Θεραπευτική αστοχία:

  • Εφαρμογή μη αναγνωρισμένης (πλήρως δοκιμασμένης) θεραπευτικής μεθόδου ή αντίθετα θεραπευτικής μεθόδου που δεν χρησιμοποιείται πλέον.
  • Τεχνικό σφάλμα στην εκτέλεση (μη ορθές επιμέρους ενέργειες) της ενδεδειγμένης θεραπείας ή χειρουργικής επέμβασης.
  • Μη υποβολή σε χειρουργική επέμβαση ή μη έγκαιρη χειρουργική επέμβαση.
  • Υποβολή σε χειρουργική επέμβαση χωρίς αυτή να είναι ενδεδειγμένη ή χωρίς προεγχειρητικό έλεγχο.
  • Πλημμελής έλεγχος μεταδοτικότητας κάποιου νοσήματος.
  • Παράλειψη ιατρικής παρακολούθησης μετά το πέρας της ιατρικής πράξης ή επέμβασης για την αποτροπή επιπλοκών. Η εντύπωση του ασθενή ότι ο ιατρός «εξαφανίστηκε» μετά την διενέργεια της ιατρικής επέμβασης αποτελεί συχνά αιτία δυσαρέσκειάς του.

Εσφαλμένη συνταγογραφία

Επιχείρημα για τη στοιχειοθέτηση της κατηγορίας αυτής αποτελεί η χορήγηση εσφαλμένης φαρμακευτικής ουσίας ή χορήγηση υπερβολικών δόσεων συγκεκριμένης φαρμακευτικής ουσίας, η λήψη της οποίας οδήγησε σε βλάβη της υγείας ή σε θάνατο.

Εγκατάλειψη εργαλείων μέσα στο σώμα του ασθενή.

Εσφαλμένη χρήση ιατρικών μηχανημάτων ή χρήση ελαττωματικών συσκευών.

Λαθεμένη λήψη της συναίνεσης του αρρώστου.

  • Παράλειψη σαφούς και πλήρους ενημέρωσης για τη διάγνωση και την πρόγνωση, που αποτελούν τα αναγκαία στοιχεία για το σχηματισμό της βούλησης του ασθενή και συνακόλουθα της συναίνεσης του για τη διενέργεια διαγνωστικών ή θεραπευτικών πράξεων.
  • Παράλειψη ενημέρωσης του ασθενή για κάθε δυνατή διαγνωστική μέθοδο, την οποία κατά παράβαση των κανόνων της επιστήμης αγνοεί ή εσφαλμένα δεν κρίνει αναγκαία.
  • Πλημμελής ενημέρωση του ασθενή για τους κινδύνους που συνεπάγεται η διενέργεια κάποιας διαγνωστικής ή θεραπευτικής ιατρικής πράξης (επιπλοκή, χειροτέρευση της κατάστασης υγείας, κίνδυνος μετάδοσης άλλης ασθένειας), η γνώση των οποίων μπορεί να είχε αποτρέψει τον ασθενή από την επιλογή της συγκεκριμένης θεραπευτικής μεθόδου.
  • Παράλειψη ενημέρωσης του ασθενή για τη στατιστική πιθανότητα αποτυχίας μίας ιατρικής πράξης.
  • Πλημμελής ενημέρωση του ασθενή για την συμπεριφορά του κατά την περίοδο θεραπείας ή και μετά από αυτή, καθώς και για τις επιπτώσεις της θεραπείας στην καθημερινή ζωή και τις συνήθειες του ασθενή.

Το σφάλμα «ανάληψης».

Ο ιατρός αναλαμβάνει την ιατρική αγωγή χωρίς να διαθέτει τις ικανότητες (ιατρικές γνώσεις: ειδικότητα – εξειδίκευση ή ιατρικό εξοπλισμό) και τις αντικειμενικές προϋποθέσεις για την τήρηση του οφειλομένου αντικειμενικού προτύπου επιμέλειας. Η βλάβη που επέρχεται στον ασθενή προκαλείται από κάποιο ειδικότερο σφάλμα του ιατρού, στο οποίο υπέπεσε λόγω ακριβώς της εξαρχής αδυναμίας του να ανταποκριθεί στο ζητούμενο πρότυπο επιμέλειας.

Για τη στοιχειοθέτηση της αστικής ευθύνης  πρέπει να υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της συμπεριφοράς του ιατρού και του επελθόντος αποτελέσματος. Και τέτοια συμπεριφορά δεν υπάρχει όταν ο γιατρός ελλείψει μέσων ή  φαρμάκων δεν μπορεί να παράσχει οποιαδήποτε θεραπευτική παρέμβαση.

 

ΑΜΥΝΑ ΙΑΤΡΟΥ

Η ιατρική ευθύνη αποτελεί διεθνές πρόβλημα. Αστοχες ενέργειες και  αντιδράσεις των γιατρών προς την κατεύθυνση της αμυντικής ιατρικής ή σε βαθμό να μην παρέχουν περίθαλψη είτε σε έκτακτα περιστατικά είτε σε δικηγόρους που εξειδικεύονται σε δίκες ιατρικής ευθύνης ή και παραιτήσεις γιατρών, ώστε να υπάρχει έλλειψη και λίστες αναμονής σε χειρουργικές ειδικότητες ακόμη και σε εύρωστες Πολιτείες σίγουρα δεν αποτελούν τη λύση.

Η ενημέρωση του γιατρού πάνω στις διάφορες πτυχές και τα ζητήματα της ιατρικής ευθύνης αποτελούν ίσως την καλύτερη πρόληψη.

Ειδικότερα:

  • σύμβαση αστικής ευθύνης (πρόληψη)
  • τήρηση ακριβούς αρχείου ασθενούς (πρόληψη-άμυνα)
  • φόρμα συγκατάθεσης ιατρικής πράξης (πρόληψη-άμυνα)
  • πλήρης ενημέρωση ασθενούς (πρόληψη)
  • υπόδειξη για δεύτερη έγγραφη ιατρική γνώμη (πρόληψη)
  • απόδειξη του σύννομου της ιατρικής πράξης (άμυνα)
  • απόδειξη έλλειψης υπαιτιότητας (άμυνα), αφού ληφθούν υπόψη η φύση και το αντικείμενο της υπηρεσίας, ιδίως σε σχέση με τον βαθμό επικινδυνότητάς της, β) η εξωτερική μορφή της υπηρεσίας, γ) ο χρόνος παροχής της υπηρεσίας, δ) η ελευθερία δράσης που αφήνεται στον ζημιωθέντα στο πλαίσιο της υπηρεσίας, ε) το αν ο ζημιωθείς ανήκει σε κατηγορία μειονεκτούντων ή ευπρόσβλητων προσώπων και στ) το αν η παρεχόμενη υπηρεσία αποτελεί εθελοντική προσφορά του παρέχοντος” και ότι “μόνη η ύπαρξη ή δυνατότητα τελειότερης υπηρεσίας κατά τον χρόνο παροχής της υπηρεσίας ή μεταγενέστερα δεν συνιστά υπαιτιότητα”
  • χρήση βιβλιογραφίας στο συγκεκριμένο περιστατικό (άμυνα)
  • χρήση μαρτύρων κατά προτίμηση καθηγητών Πανεπιστημίου (άμυνα)
  • απόδειξη του ότι τα μέσα θεραπείας δεν επέφεραν το αποτέλεσμα (άμυνα)
  • χρήση βιογραφικού και έργου του ιατρού (άμυνα)
  • απλοποίηση ιατρικών εννοιών στο ακροατήριο και σχηματική πράσταση της πράξης με χρήση της τεχνολογίας (άμυνα)

Το ζήτημα της ιατρικής ευθύνης είναι ανεξάντλητο και η κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Συνίσταται ιδιαίτερη προσοχή στους Ιατρούς όσον αφορά στην πρόληψη και ακόμα μεγαλύτερη στην Ελληνική Δικαιοσύνη, που καλείται ν’ αποφασίσει, όταν τέτοια περιστατικά κατφεύγουν σε αυτήν.

Πηγές : areiospagos.gr, dsa.gr

Leave a Reply